Momo-Koprivica--500x500

Koprivica: Privredi potrebni efikasni i pravični porezi, a ne favorizacija režimskih preduzeća

Da je državna kasa u velikoj opasnosti govore dva posljednja akta Vlade i Ministarstva finansija: rebalans budžeta i Uredba o uslovima za odlaganje naplate poreskih i neporeskih potraživanja, koja se inače pokušala zakloniti od očiju javnosti.

Predloženim rebalansom se prvobitni tekući izdaci budžeta sa 752 miliona eura podižu na 779 miliona eura, a taj porast od 27 miliona ili blizu 4%, ukazuje na sve veći iznos neproduktivne javne potrošnje, ali i to da mjere štednje i teret krize ne snosi državno-partijski aparat, nego građani i siromašni slojevi društva. Dakle, državno-partijski aparat troši sve veće iznose, a građani i sirotinja to alimentiraju plaćanjem poreza, a prije svega PDV-a, kao i odricanjem od sopstvene potrošnje.

Da su javne finansije neuravnotežene, što inače narušava ukupnu makroekonomsku stabilnost, govori i porast deficita sa 114 miliona na 142 miliona eura, kao i iznosa potrebe za zaduženjem sa početnih 295 miliona na 739 miliona za svega pola godine. Za neodgovornu vlast zaduživanje je bezbrižan i lak način finansiranja, ali to dugoročno vodi privredu ka smanjenju nacionalne štednje, gomilanju javnog duga i većim porezima u budućnosti. Opadanje izvornih prihoda govori o negativnim trendovima u makroekonomskom okruženju, padu ekonomskih aktivnosti i ofiranju države u borbi protiv sive ekonomije. Jednostavno, nije budžet okean da bi bilo i za narod, i za brata, kumove, tajkune i partijske vojnike.

Pomenuta Uredba je nastavak dekretomanije, odnosno umnožavanja uredaba izvršne vlasti kojima se zadire u zakonodavni domen. Vlada ovim ozbiljno narušava ustavni princip hijerarhije pravnih akata. To se čini kako bi Vlada na mala vrata, daleko od očiju javnosti i bez javne diskusije regulisala stvari na način koji odgovara njoj i njenim favoritima.
Smisao ove Uredbe je želja da se politički kontroliše privreda. I ovaj propis je kombinacija ustupaka i diskrecione ocjene državnih službenika, što omogućava nagrađivanje onih privrednika koji su dirigovano pritiskali svoje zaposlene u prethodnim izbornim ciklusima ili davali priloge za kampanje vladajuće partije. O neozbiljnosti i lošim namjerama aktuelne vlasti posebno govori to što jednu istu materiju čas reguliše zakonom, a čas uredbama.

Ovaj propis je najuvjerljiviji pokazatelj lošeg ekonomskog stanja, jer ukazuje da veliki dio privrede nije u stanju da redovno i u skladu sa zakonom izmiruje svoje poreske obaveze.

Ako se čestim izmjenama poreskih propisa dodjeljuju privilegije, to može biti izvor velike finansijske nediscipline i moralnog hazarda. Nije dobro da se stvaraju očekivanja da su neminovni ustupci jer to vodi slabljenju podsticaja da se izvrše svoje obaveze. Privrednicima tada slabe i motivi da realno sagledavaju svoj ekonomski položaj i poslovne učinke. A najgore od svega jeste to što se formiraju očekivanja od političke vlasti da dodijeli ustupak i time se faktičli potiru ekonomske slobode.

S obzirom da je naša privreda mala, a tržište nepotpuno opravdana je briga države za ekonomske mogućnosti preduzeća da plaćaju poreze, ali je nedopustivo uvođenje finansijske nediscipline i politička kontrola privrede kroz dodjele ili uskraćivanje privilegija. Sve slabosti ove Uredbe namijenjene su favorizaciji burazerskih preduzeća i političkom dirigovanju u privredi. Tako u njoj nema jasno i precizno uređenih kriterijuma za dodjelu pogodnosti, nema eksplicitno propisanih zabrana u kojim slučajevima se neće dozvoliti, nema regulisanja posljedica neizmirivanja obaveza i pod ovim povlašćenim uslovima. Takođe, ne postavlja se barijera preduzećima koja su u dužem periodu pokazala da ne mogu poslovati bez enormnih poreskih pogodnosti. No, aktuelna vlast tako u kontinuitetu na aparatima drži svoje favorite zaslužne za njeno održanje.

Našoj privredi je potrebna aktivna industrijska politika i efikasni i pravični porezi, a ne držanje na aparatima režimskih favorita i političko kontrolisanje privrede. Prijeka je potreba da se utvrdi odgovornost državnih službenika za ogromne razmjere zastarijevanja poreskog duga.

NAZAD